Een berekening controleren met een studiegenoot

Deze tekst komt uit een studiehandleiding voor deeltijdstudenten in technische opleidingen.

Doel van de controle

Bij technische opdrachten controleert een studiegenoot soms een berekening voordat deze wordt ingeleverd. Deze controle is geen tweede beoordeling en de controleur neemt het werk niet over. Het doel is dat onduidelijke stappen, verkeerde eenheden en onwaarschijnlijke uitkomsten tijdig zichtbaar worden. De student die de berekening heeft gemaakt, blijft verantwoordelijk voor de definitieve versie.

Een controle is alleen zinvol als de controleur kan volgen hoe de uitkomst tot stand kwam. Alleen het eindgetal bekijken is daarom onvoldoende. Een juiste uitkomst kan toevallig ontstaan doordat twee fouten elkaar opheffen. Omgekeerd kan een kleine schrijffout in de laatste regel een verder goede redenering verbergen.

Voorbereiding door de maker

Voordat de berekening wordt gedeeld, voert de maker de volgende stappen uit:

1. De vraag waarop de berekening antwoord geeft, wordt bovenaan in één zin geformuleerd.
2. Bekende gegevens en aangenomen waarden worden apart vermeld.
3. Bij iedere waarde staat een eenheid, ook wanneer dezelfde eenheid later opnieuw voorkomt.
4. Een waarde die uit een externe tabel of handleiding komt, krijgt een korte bronverwijzing.
5. De maker markeert maximaal twee stappen waarover nog twijfel bestaat.

Een onvolledige berekening mag niet aan een controleur worden gegeven met het verzoek deze ‘af te maken’. Ontbreekt een noodzakelijke stap, dan vult de maker die eerst zelf aan. Twijfel mag zichtbaar blijven, mits duidelijk is waarover de twijfel gaat.

Werkwijze van de controleur

De controleur leest eerst de vraag en schat zonder rekenmachine welke orde van grootte aannemelijk is. Daarna worden de tussenstappen gevolgd. Daarbij wordt gelet op de keuze van de formule, de ingevulde waarden, de eenheden en de afronding.

De controleur schrijft opmerkingen naast de betreffende stap. Een opmerking als ‘fout’ is niet bruikbaar. Een geschikte opmerking luidt bijvoorbeeld: ‘Hier wordt de lengte in centimeters ingevuld, terwijl de formule meters vraagt.’ Wanneer de controleur een andere methode kent, mag die worden genoemd. De oorspronkelijke methode hoeft echter niet te worden vervangen als zij correct en begrijpelijk is.

De controleur verandert geen cijfers in het bestand van de maker. Daardoor blijft zichtbaar welke keuze oorspronkelijk is gemaakt. Bij een mogelijke fout wordt een vraag of toelichting toegevoegd.

Kort controlegesprek

Na de schriftelijke controle bespreken beide studenten maximaal tien minuten de opmerkingen. De maker licht eerst toe waarom een gemarkeerde stap is gekozen. De controleur vertelt daarna wat bij het lezen onduidelijk of onwaarschijnlijk leek. Samen kunnen zij een berekening opnieuw uitvoeren, maar de controleur bepaalt niet welke formulering uiteindelijk wordt ingeleverd.

Bij verschil van mening gelden de volgende afspraken:

• Beide studenten zoeken de relevante formule of definitie op in het voorgeschreven studiemateriaal.
• Blijft de uitleg dubbelzinnig, dan formuleert de maker één gerichte vraag voor de docent.
• Een onbevestigde mening van een medestudent wordt niet als bron vermeld.

Afronding

De maker verwerkt de opmerkingen die volgens hem terecht zijn en noteert onderaan de namen van beide studenten en de datum van de controle. Een niet-overgenomen opmerking hoeft niet te worden verwijderd. Bij de definitieve inlevering mag de student kort aangeven waarom een inhoudelijk advies niet is gevolgd.

De naam van de controleur betekent alleen dat de afgesproken controle is uitgevoerd. De controleur verklaart daarmee niet dat iedere uitkomst juist is. De docent beoordeelt de berekening en kan beide studenten vragen hoe de controle is verlopen.