Inkomstenbelasting voor nieuwkomers: aangifte doen in je eerste jaren

Wie aangifte moet doen en hoe je dat weet

Vanaf het moment dat je naar Nederland verhuist, ben je hier in principe belastingplichtig voor je inkomsten. Als je aangifte inkomstenbelasting moet doen, stuurt de Belastingdienst je meestal een aangiftebrief. Krijg je geen brief? Dan controleer je zelf op Mijn Belastingdienst of je belasting moet betalen of geld terugkrijgt. Ook als je denkt dat je geld terugkrijgt, is het verstandig om zelf in te loggen.

Heb je ook inkomsten uit een ander land, dan betaal je daarover niet automatisch in Nederland belasting. Om online aangifte te doen en zaken te regelen, heb je een DigiD nodig. Daarnaast betaal je premies voor de volksverzekeringen en de Zvw-bijdrage zodra je hier sociaal verzekerd bent. Wil je niet verzekerd zijn? Dan kun je bij de SVB een ontheffing aanvragen voor regelingen zoals de AOW, Anw, kinderbijslag en Wlz, mits je aan de voorwaarden voldoet. Als je belasting terugkrijgt, geef je jouw rekeningnummer door via het formulier Opgaaf rekeningnummer particulieren op de website van de Belastingdienst.

Het jaar waarin je naar Nederland kwam: de M-aangifte

Als je niet het hele kalenderjaar in Nederland woonde, gebruik je voor dat specifieke jaar het zogeheten M-biljet. Dit staat voor de migratie-aangifte en behandelt het deel vóór je verhuizing anders dan de periode erna. Je kunt deze M-aangifte digitaal invullen via Mijn Belastingdienst met je DigiD of met een Europees erkend inlogmiddel. Wil je liever niet online werken, dan kun je een papieren formulier aanvragen bij de Belastingdienst via het officiële telefoonnummer.

Ondernemers die het papieren formulier gebruiken, moeten daarnaast een apart boekje met M-jaarstukken invullen. Nadat je de aangifte hebt opgestuurd, krijg je meestal binnen drie maanden een eerste reactie of al een voorlopige aanslag. Wettelijk gezien heeft de inspecteur drie jaar de tijd om de definitieve aanslag op te leggen; voor het belastingjaar 2025 loopt die termijn bijvoorbeeld tot uiterlijk 31 december 2028. De informatie over deze procedure staat beschreven op de informatiepagina over de M-aangifte.

Hoe de inkomstenbelasting werkt: boxen, schijven en heffingskortingen

In Nederland is je inkomen voor de belasting verdeeld over verschillende categorieën die boxen heten. Box 1 gaat over inkomen uit werk en woning, terwijl box 3 over sparen en beleggen gaat. Voor box 1 gelden belastingschijven met oplopende percentages voor mensen die de AOW-leeftijd nog niet hebben bereikt.

Voor het belastingjaar 2025 gelden in box 1 drie verschillende schijven:

• Eerste schijf: tot en met € 38.441 betaal je 35,82%
• Tweede schijf: over het deel boven € 38.441 tot en met € 76.817 betaal je 37,48%
• Derde schijf: over alles daarboven betaal je 49,50%

Voor het jaar 2026 verandert dit stelsel licht. De eerste schijf loopt dan tot en met € 38.883 met een tarief van 35,75%, de tweede schijf loopt tot en met € 78.426 met een tarief van 37,56%, en daarboven betaal je opnieuw 49,50%. In box 3 berekent de fiscus een verondersteld rendement waarover je 36% belasting betaalt. Je betaalt overigens pas belasting in box 3 als je vermogen boven het heffingsvrij vermogen uitkomt. In 2025 is dat heffingsvrij vermogen € 57.684 per persoon en in 2026 stijgt dit naar € 59.357.

Heffingskortingen zijn kortingen op het bedrag dat je moet betalen. Werkgevers houden hier al rekening mee via de algemene heffingskorting en de arbeidskorting. Andere kortingen, zoals de inkomensafhankelijke combinatiekorting voor werkende ouders of de korting voor groene beleggingen, vraag je zelf aan via je belastingaangifte of via een voorlopige aanslag op Mijn Belastingdienst.

Aangifte doen met DigiD: de gegevens die je nodig hebt

Het verzamelen van de juiste documenten is de belangrijkste eerste stap voordat je inlogt op Mijn Belastingdienst. Je hebt altijd je eigen burgerservicenummer nodig, net als dat van je eventuele partner en kinderen. Controleer vooraf of je DigiD actief is en hou je Nederlandse bankrekeningnummer bij de hand. Als je samen met je partner aangifte doet, loggen jullie beiden in met jullie eigen DigiD. Doe je aangifte voor iemand anders, zorg dan vooraf voor een geldige machtiging via DigiD Machtigen.

Zorg dat je deze administratieve stukken overzichtelijk bij elkaar legt:

• Inkomsten: je jaaropgaven van je werkgever of uitkeringsinstantie, of salarisstroken als je geen jaaropgaaf hebt ontvangen
• Bankzaken: de jaaroverzichten van je betaalrekening, je spaarrekeningen, beleggingen en eventuele crypto-bezittingen
• Woning: de WOZ-waarde van je eigen woning volgens de gemeentelijke beschikking en het jaaroverzicht van je hypotheek
• Aftrekposten: betalingsbewijzen van giften of zorgkosten die niet zijn vergoed door de zorgverzekering

Let op bij zorgkosten: de eigen bijdrage Zvw, de maandelijkse zorgverzekeringspremie en het verplicht eigen risico mag je nooit aftrekken. Als je een kwartier pauzeert, sluit het online systeem zich vanzelf af, maar alle ingevoerde gegevens worden tussentijds veilig opgeslagen. Zodra je klaar bent, onderteken je met je DigiD en zie je de definitieve ontvangstbevestiging in het scherm verschijnen.

Deadlines, uitstel en wat er gebeurt als je niets doet

Als je een aangiftebrief ontvangt, staat daarin exact voor welke datum je aangifte binnen moet zijn bij de Belastingdienst. Houd je aan die datum. Lukt het niet om op tijd aangifte te doen? Vraag dan voor die datum uitstel aan, waarmee de termijn meestal verschuift naar 1 september. Als je na afloop van de datum nog geen aangifte hebt gedaan, stuurt de fiscus je eerst een schriftelijke herinnering. Heb je na de herinnering alsnog uitstel nodig, dan moet je een schriftelijke brief sturen naar Belastingdienst Postbus 2523, 6401 DA Heerlen.

Reageer je niet op de herinnering, dan volgt een officiële aanmaning. Vanaf de datum op de aanmaning heb je precies tien werkdagen de tijd om de aangifte alsnog in te leveren. Ben je daarna nog steeds te laat, dan legt de Belastingdienst een verzuimboete op van € 469. Bij herhaaldelijk te laat indienen kan deze boete oplopen tot wel € 6.709. Bovendien betaal je belastingrente over het openstaande bedrag. Als je helemaal niets opstuurt, maakt de inspecteur een ambtshalve schatting van je inkomen, stuurt een aanslag en kan de uitbetaling van toeslagen stopzetten. Bij opzet riskeer je bovendien een zware vergrijpboete.

Alleen bij overlijden geldt er een uitzondering voor boetes.

Hulp bij je aangifte

Je hoeft de aangifte inkomstenbelasting niet helemaal alleen in te vullen als je twijfelt over bepaalde buitenlandse inkomsten of aftrekposten. Je kunt kosteloos telefonisch contact opnemen met de BelastingTelefoon via 0800 - 0543 om een papieren formulier te bestellen of vragen te stellen. Voor vragen vanuit het buitenland of over migratie is er de gespecialiseerde BelastingTelefoon Buitenland. Vind je het prettiger om samen met een deskundige naar je papieren te kijken, dan kun je een fysieke afspraak maken op een belastingkantoor. Een medewerker helpt je dan persoonlijk met het invullen van de M-aangifte of de reguliere online aangifte.

Wat het KNM-examen hierover vraagt

In het KNM-onderdeel van het inburgeringsexamen komen praktische vragen voor over het dagelijks leven en burgerplichten in Nederland. Binnen het thema Werk en Inkomen kan het examen vragen of je weet dat inwoners belasting betalen over hun salaris, dat je hiervoor DigiD gebruikt, welke instantie de belasting int en dat werkgevers premies inhouden op je loon. Officiële oefenexamens en informatie over alle examenonderdelen vind je op de website van DUO.