Wie 2 gratis pogingen per examen krijgt onder de Wet inburgering 2021
Onder de Wet inburgering 2021 betaalt de gemeente de eerste twee examenpogingen van elk examenonderdeel voor asielstatushouders. Dit geldt uitsluitend voor inburgeraars die door de IND als vluchteling zijn erkend en van wie de inburgeringsplicht begon op of na 1 januari 2022. De gemeente vergoedt in dat geval zowel de verplichte taalcursus als maximaal twee kansen per examenonderdeel. Het gaat hierbij om de onderdelen Lezen, Luisteren, Schrijven, Spreken en Kennis van de Nederlandse Maatschappij (KNM). Haal je een examenonderdeel niet bij de eerste keer, dan kost de tweede poging voor dat specifieke onderdeel je dus niets extra.
Deze financiële steun geldt niet voor iedereen die moet inburgeren. Wie niet als asielstatushouder naar Nederland is gekomen, valt buiten deze gemeentelijke regeling. De wet maakt namelijk een strikt onderscheid tussen verschillende groepen nieuwkomers.
Voor wie gelden deze twee kosteloze pogingen per onderdeel:
- Asielstatushouders met een inburgeringsplicht onder de Wet inburgering 2021
Voor wie gelden deze kosteloze pogingen uitdrukkelijk niet:
- Gezinsmigranten die zich herenigen met een partner in Nederland
- Overige reguliere migranten met een inburgeringsplicht
- Inburgeraars die nog onder de oude Wet inburgering 2013 vallen
- Personen die vrijwillig examen doen zonder inburgeringsplicht
Als asielstatushouder onder de wet van 2021 kun je bovendien geen geld lenen bij DUO voor je examens of lessen. De wetgever heeft de volledige regie en financiering van de eerste twee pogingen immers bij jouw gemeente neergelegd. Informatie over hoe deze regels precies zijn opgebouwd vind je op de website over inburgeren en betalen. Slaag je bij de eerste poging meteen voor een onderdeel, dan kun je het examen volgens DUO nog een keer doen op een hoger taalniveau.
Wanneer een poging niet gratis is: een lager niveau dan in je PIP
Een examenpoging is nooit kosteloos als je examen doet op een lager taalniveau dan de gemeente in jouw Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) heeft vastgelegd. In het PIP bepaalt de gemeente na de brede intake welke route je volgt, bijvoorbeeld de B1-route of de onderwijsroute. Staat daarin dat je de taalexamens op niveau B1 moet afleggen, dan vergoedt de gemeente alleen pogingen op niveau B1 of hoger. Boek je zelfstandig een examen op A2-niveau terwijl jouw officiële plan nog op niveau B1 staat, dan vervalt de vergoeding. Je moet die examensessie dan volledig zelf betalen.
Dit gebeurt sneller dan je denkt.
Soms blijkt tijdens de taallessen dat niveau B1 te hoog gegrepen is voor een inburgeraar. Binnen de B1-route bestaat daarom een officiële mogelijkheid om af te schalen naar niveau A2. Dit afschalen mag pas nadat je aanzienlijke inspanningen hebt laten zien, wat volgens de wet betekent dat je minimaal 600 cursusuren hebt gevolgd bij een goedgekeurde taalschool. Vervolgens moet de gemeente officieel instemmen met de verlaging en dit besluit formeel registreren in een aangepast PIP.
Pas nadat de gemeente jouw PIP officieel heeft gewijzigd naar niveau A2, worden de examenpogingen op dit lagere niveau weer vergoed door de gemeente. Wie zonder aangepast document alvast examen doet op A2, verliest het recht op de gratis poging voor dat examen. Zorg er daarom voor dat de gemeente het afschalen eerst in je PIP heeft vastgelegd voordat je een examen op een ander niveau aanvraagt. Je kunt je huidige status en de afspraken uit je dossier controleren via Mijn Inburgering. Schakel pas door naar een inschrijving als de niveaus op papier overeenkomen met wat je gaat maken.
Wat een derde poging kost en waarom je er niet voor kunt lenen
Als je na twee pogingen zakt voor een examenonderdeel, moet je elke volgende poging zelf betalen. DUO rekent een vast bedrag per examenonderdeel; het actuele tarief staat in de tabel op de pagina over inburgeren betalen. Wie bijvoorbeeld drie keer zakt voor Spreken, betaalt de derde poging Spreken zelf, en elke verdere herkansing opnieuw.
De wet sluit asielstatushouders onder de Wet inburgering 2021 bewust uit van een DUO-lening. Waar andere groepen geld kunnen lenen voor examens, kan een statushouder onder de nieuwe wet geen studielening openen bij DUO. Wie een derde poging nodig heeft, betaalt het examengeld zelf bij het aanmelden; het kan niet uit een DUO-lening.
Het niet halen van examens brengt bovendien tijdsdruk met zich mee. Voor het afronden van je hele inburgeringstraject geldt een wettelijke inburgeringstermijn van standaard 3 jaar. Als je deze termijn overschrijdt zonder geldige reden voor verlenging, riskeer je een boete die onder de Wet inburgering 2021 kan oplopen tot € 1.000. Voor asielstatushouders geldt dat DUO na een uitspraak van de Raad van State geen boetes oplegt voor het overschrijden van de termijn. Toch blijft het op tijd halen van je examens noodzakelijk om je inburgeringsdiploma te krijgen en door te kunnen stromen naar een sterker verblijfsrecht of naturalisatie.
Gezinsmigranten en anderen: zelf betalen of lenen bij DUO
Gezinsmigranten en overige reguliere nieuwkomers ontvangen onder de Wet inburgering 2021 geen gratis examenpogingen van de gemeente. Deze groep moet de volledige inburgering zelf financieren, inclusief alle lessen en elk examenonderdeel. Wel biedt de overheid de mogelijkheid om voor deze kosten geld te lenen bij DUO. De hoogte van het leenbedrag is afhankelijk van het inkomen van jou en je partner. DUO stelt dit maximumbedrag individueel vast aan de hand van je financiële gegevens.
Het aanvragen van deze lening gebeurt digitaal via Mijn Inburgering. Het geleende geld wordt nooit rechtstreeks op je eigen bankrekening gestort. DUO betaalt de factuur direct aan de goedgekeurde taalschool of verrekent het examengeld wanneer je je inschrijft voor een examenonderdeel. Meer over de aanvraag en voorwaarden lees je op de DUO-pagina over lenen voor inburgering.
Wat je moet weten over de DUO-lening:
- Je leent alleen voor scholen met een officieel keurmerk
- De lening moet binnen maximaal 10 jaar worden terugbetaald
- Over het geleende bedrag betaalt de lener rente
- In sommige situaties wordt de schuld na afloop soms gedeeltelijk kwijtgescholden
Iedere herkansing betekent voor een gezinsmigrant een hogere schuld of een directe betaling van het examengeld voor dat onderdeel. Wie wil weten hoeveel krediet er beschikbaar is, kan terecht op de pagina over hoeveel geld je mag lenen. Zelf betalen zonder lening mag uiteraard ook. In dat geval betaal je elk onderdeel zelf bij het aanmelden.
Zo plan je je examens zodat je geen gratis poging verspilt
Een gratis examenpoging verspillen door slechte voorbereiding of te laat afzeggen is zonde van je kansen en leidt uiteindelijk tot extra kosten. Sinds 24 november 2025 heeft DUO de annuleringsvoorwaarden voor A2-examens aangescherpt: je kunt een examen nog maar tot uiterlijk 7 dagen van tevoren kosteloos annuleren of verplaatsen. Vroeger was deze termijn 14 dagen. Zeg je korter van tevoren af, dan krijg je het examengeld niet terug.
Oefen daarom grondig voordat je een examendatum vastlegt. Het is niet verstandig om een onderdeel alvast te proberen om te kijken hoe het examen werkt, want een mislukte test telt direct als een verbruikte kans. Maak eerst de officiële proefexamens op de computer zodat je precies weet hoe de software werkt, hoeveel tijd je per vraag krijgt en hoe de vraagstelling in elkaar zit. DUO biedt gratis oefenmateriaal aan via de officiële oefenpagina voor examens.
Bouw rust in je examenplanning door de onderdelen te spreiden over meerdere weken of maanden. Wie vijf onderdelen op één dag plant, raakt vermoeid en maakt onnodige fouten bij het laatste examen. Begin met de vaardigheid waarin je het sterkst bent, zodat je zelfvertrouwen opbouwt. Boek pas het volgende onderdeel wanneer je taaldocent bevestigt dat je beheersing ruim voldoende is voor het vereiste niveau. Zo behoud je je tweede gratis beurt als echte reserve voor onverwachte tegenslag in plaats van een noodzakelijke tweede poging.