Wat het PVT is en waarom het verplicht is
Het participatieverklaringstraject, meestal afgekort als PVT, is een verplicht onderdeel van de inburgering voor mensen die vanaf 1 januari 2022 inburgeringsplichtig zijn onder de Wet inburgering 2021.
In het PVT maak je kennis met de kernwaarden en basisprincipes van de Nederlandse samenleving. De wet heeft als doel dat inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk meedoen in Nederland, en het PVT hoort daarbij. De gemeente heeft in deze wet een grote rol: zij begeleiden nieuwkomers bij hun inburgering en regelen ook onderdelen zoals het PVT.
Dit geldt niet voor iedereen in Nederland. Rijksoverheid zegt dat niet iedere nieuwkomer inburgeringsplichtig is; dat hangt onder andere af van je huidige nationaliteit. Als je niet inburgeringsplichtig bent, is het PVT dus ook niet verplicht voor jou. Val je wel onder de Wet inburgering 2021, dan hoort het PVT bij je traject.
Voor statushouders maakt het PVT deel uit van het aanbod dat de gemeente moet regelen. Voor gezinsmigranten en overige migranten geldt dat de gemeente hen ook begeleidt en dat zij gebruik kunnen maken van het PVT, terwijl zij hun leerroute zelf regelen en betalen. Op de pagina van Rijksoverheid over de nieuwe Wet inburgering lees je hoe deze wet werkt. In Mijn Inburgering via DUO kun je bekijken welke onderdelen voor jou gelden.
Wat er in de workshops aan bod komt
De workshops van het PVT gaan over de kernwaarden en basisprincipes van de Nederlandse samenleving.
Divosa legt uit dat je in het participatieverklaringstraject kennismaakt met die waarden en principes. Het gaat dus niet alleen om informatie lezen of een papier tekenen. Je bespreekt samen wat deze waarden betekenen in het dagelijks leven in Nederland. Dat helpt je om beter te begrijpen hoe samenleven hier werkt.
Een belangrijk punt in de Wet inburgering 2021 is dat mensen zo snel mogelijk meedoen in Nederland. Daarom sluit het PVT aan bij de bredere aanpak van de wet: taal leren en tegelijk meedoen in de samenleving. In de praktijk zie je dat ook terug in voorbeelden zoals vrijwilligerswerk, stage of andere vormen van participatie, omdat taal sneller gaat als je die direct gebruikt. Het PVT is daar niet hetzelfde als, maar het past wel in diezelfde gedachte van leren én meedoen.
De handreiking van Divosa noemt ook twee concrete eisen voor het PVT onder de nieuwe wet:
- het traject heeft minimaal twaalf uur;
- het bevat een activiteit waarin een kernwaarde, zoals vrijheid of solidariteit, naar de praktijk wordt vertaald.
Dat laatste is een punt dat veel mensen niet verwachten. Je praat dus niet alleen over waarden, je ziet ook hoe zo'n waarde in het echte leven werkt. Hoe de gemeente de workshops precies organiseert, kan lokaal verschillen. Meer achtergrond vind je op de Divosa-pagina over participatie.
De verklaring zelf: wat je ondertekent
Na de workshops onderteken je de participatieverklaring.
Met die verklaring laat je zien dat je hebt kennisgemaakt met de kernwaarden en basisprincipes van de Nederlandse samenleving. De verklaring hoort dus bij het traject en staat niet los van de workshops. Eerst volg je het PVT, daarna komt de ondertekening.
In de beschikbare informatie staat niet uitgewerkt welke losse zinnen precies in de verklaring staan. Wel is duidelijk wat de functie ervan is: de verklaring markeert dat jij het traject hebt doorlopen waarin deze waarden zijn besproken. Divosa biedt de participatieverklaring aan in twaalf talen. In dat document staan de vertalingen achter elkaar, waaronder Nederlands, Arabisch, Turks, Tigrinya, Farsi, Dari en Somalisch. Dat kan helpen als je de Nederlandse tekst nog lastig vindt en eerst in een andere taal wilt controleren wat er staat.
De verklaring is geen los formulier dat je zelf ergens downloadt, invult en opstuurt zonder traject. Het hoort bij de uitvoering van de gemeente. De gemeente heeft binnen de Wet inburgering 2021 namelijk regie op begeleiding en participatie van mensen die moeten inburgeren. Daarom krijg je hierover meestal informatie vanuit je gemeente of via je inburgeringsplan en begeleiding.
Wil je weten hoe dit deel past binnen je hele inburgering, kijk dan in Mijn Inburgering van DUO. Daar zie je welke onderdelen jij moet afronden en hoe jouw traject is opgebouwd.
Binnen welke termijn je het PVT afrondt
Je moet het PVT afronden binnen je inburgeringstermijn.
Voor mensen onder de Wet inburgering 2021 is die termijn in het algemeen drie jaar. Dat is de gewone periode waarbinnen je je inburgering op tijd moet afronden. Het PVT is een verplicht onderdeel van dat traject, dus je laat dit niet liggen tot het einde zonder plan. De deadline gaat over je totale inburgering, en het PVT hoort daar gewoon bij.
De informatie maakt ook duidelijk dat die termijn niet voor iedereen op dezelfde manier voelt. Voor statushouders begeleidt de gemeente het traject vanaf de koppeling aan een gemeente. Voor gezinsmigranten en overige migranten geldt ook begeleiding door de gemeente, maar zij regelen en betalen hun leerroute zelf. Welke route en onderdelen voor jou gelden, wordt dus bepaald binnen jouw eigen situatie.
Soms kan een termijn worden verlengd. In de regels bij de Wet inburgering 2021 zijn daar geldige redenen voor, bijvoorbeeld als er een tekort is aan kinderopvang, als je PIP wordt vastgesteld terwijl je nog in COA-opvang verblijft, als je langere tijd veel werkt, of bij de geboorte van een kind. Zo'n verlenging geldt niet automatisch. Als dit voor jou speelt, neem dan snel contact op met je gemeente en controleer je status via DUO.
Wacht niet te lang. Als je wilt zien hoe jouw inburgering ervoor staat, is DUO de plek waar je je persoonlijke situatie kunt controleren.
Wat er gebeurt als je niet meedoet
Als je niet meedoet aan verplichte onderdelen van je inburgering, kan dat gevolgen hebben.
Gemeenten hebben binnen het inburgeringsstelsel de regie over de uitvoering. Daarbij hoort niet alleen begeleiding, maar ook toezicht op de naleving van de regels en waar nodig sanctionerend optreden. Divosa en VNG beschrijven dus duidelijk dat er meer is dan alleen vriendelijke herinneringen: de gemeente kijkt ook of je je verplichtingen nakomt.
Dat betekent niet dat een boete altijd de eerste stap is. In de praktijk zetten gemeenten ook in op uitleg, contact en het voorkomen van verzuim. Op de nalevingspagina noemt Divosa bijvoorbeeld het uitleggen van rechten en plichten, huisbezoeken en het opwerpen van een drempel als iemand dreigt te verzuimen. De gedachte daarachter is simpel: mensen moeten eerst goed weten wat van hen verwacht wordt en hulp krijgen om mee te blijven doen.
Maar er kunnen wel sancties volgen als je jouw inburgering niet op tijd afrondt en je geen geldige reden voor uitstel of verlenging hebt. Onder de Wet inburgering 2021 is de gewone inburgeringstermijn drie jaar. Mis je die zonder geldige verlengingsgrond, dan kan DUO een boete opleggen van maximaal €1.250 en de verplichting verlengen. Dat raakt niet alleen je traject nu, maar kan ook gevolgen hebben voor later, bijvoorbeeld voor een meer zekere verblijfsvergunning of naturalisatie via de IND. Meer over toezicht en handhaving lees je bij Divosa over naleving en voor je algemene inburgeringsstatus bij DUO.
Wie voor het onderdeel KNM leert, ziet veel van deze regels terug. Oefenen helpt dan niet alleen voor kennis, maar ook om je eigen traject beter te begrijpen. Op de oefenpagina van DUO vind je gratis oefenmateriaal.