Week 1: verblijfsdocument ophalen en inschrijven bij de gemeente voor je BSN
Je inschrijving bij de gemeente moet binnen vijf dagen na je aankomst in Nederland gebeuren als je van plan bent om langer dan vier maanden te blijven. Deze afspraak maak je vooraf bij de gemeente waar je woont. Als je partner en kinderen met je zijn meegekomen, moeten zij persoonlijk meekomen naar het gemeentehuis. De gemeente schrijft je in als ingezetene in de Basisregistratie Personen (BRP). Deze inschrijving is gratis en levert je meteen een burgerservicenummer (BSN) op. Dit unieke persoonsnummer heb je nodig voor bijna elk contact met de overheid, zoals de belasting en de zorg. Blijf je korter dan vier maanden? Dan schrijf je je niet in als inwoner bij een gemeente, maar kun je je laten registreren als niet-ingezetene in de BRP via een speciaal loket.
Moet je een verblijfsdocument ophalen bij de IND, dan kan dat pas wanneer je officieel bericht hebt ontvangen. De IND laat per brief, sms of via een melding in Mijn IND weten dat je pasje klaarligt op een specifieke locatie, zoals een IND-loket in Amsterdam, Den Haag, Zwolle of 's-Hertogenbosch, of een servicepunt in Goes of Nijmegen. Je kunt op de website van de IND een afspraak maken voor het ophalen van je document en je moet hier altijd zelf naartoe. Neem altijd de volgende vier zaken mee naar die afspraak:
- je geldige paspoort of reisdocument;
- je afspraakcode uit de bevestigingsmail;
- je oude verblijfsdocument als je dat al had;
- een pinpas of contant geld om eventuele leges direct te betalen.
Wacht je nog op de beslissing over je verblijfsvergunning of kan je identiteit nog niet direct worden vastgesteld? Dan hoef je je niet binnen die eerste vijf dagen in te schrijven en mag je de uitkomst van het onderzoek afwachten.
Daarna: DigiD aanvragen en je post van de overheid
Zodra je BSN bekend is en je adres in de BRP staat, kun je een DigiD aanvragen. Met deze digitale identiteit laat je op internet zien wie je bent bij overheidsorganisaties, zorgverleners en pensioenfondsen. De aanvraag doe je online op digid.nl door je BSN, geboortedatum, postcode en huisnummer in te vullen. Kies een veilige gebruikersnaam en een wachtwoord dat je goed kunt onthouden, want die gegevens heb je later nodig om je account te activeren. DigiD stuurt binnen vijf werkdagen per post een brief met een activeringscode naar het woonadres waarop je bij de gemeente geregistreerd staat. Je kunt op de website van DigiD direct je aanvraag starten zodra je inschrijving is verwerkt.
DigiD is strikt persoonlijk. Je mag dus nooit een account aanvragen voor je partner of een kennis.
Kinderen vanaf veertien jaar moeten een eigen DigiD aanvragen en beheren. Voor kinderen jonger dan veertien jaar mag een ouder of voogd de aanvraag doen met de gegevens van het kind. Heb je geen vast woonadres omdat je bijvoorbeeld in een instelling verblijft? Vraag dan bij de gemeente of je een briefadres mag gebruiken. Een briefadres moet altijd het adres zijn van een echt persoon of een erkende instelling, want een postbus of leegstaand pand is niet toegestaan. De persoon op dat adres moet ervoor zorgen dat officiële brieven, zoals post van de Belastingdienst of een stempas, daadwerkelijk bij jou terechtkomen.
Zorgverzekering: de termijn en de zorgtoeslag
Iedereen die in Nederland woont of werkt is wettelijk verplicht om binnen vier maanden een basisverzekering af te sluiten. Deze zorgverzekering dekt standaard medische kosten zoals bezoeken aan de huisarts, medicijnen uit de apotheek en behandelingen in het ziekenhuis. Wacht je langer dan vier maanden met afsluiten, dan ben je die hele periode onverzekerd en moet je alle gemaakte medische kosten volledig uit eigen zak betalen. Het Centraal Administratie Kantoor (CAK) controleert of inwoners verzekerd zijn en stuurt je een waarschuwingsbrief als je te lang wacht, wat uiteindelijk kan leiden tot een boete. Je betaalt premie vanaf het moment dat je polis ingaat.
De zorgverzekering kent een verplicht eigen risico van 385 euro per kalenderjaar. Dat betekent dat je de eerste 385 euro aan medische zorgkosten uit het basispakket zelf betaalt, met uitzondering van een bezoek aan de huisarts. Kinderen onder de achttien jaar zijn gratis meeverzekerd op de polis van een ouder en betalen geen eigen risico. Een aanvullende verzekering voor zaken zoals de tandarts of fysiotherapie is een vrije keuze en dus niet verplicht.
Verdien je een bescheiden inkomen, dan kun je zorgtoeslag aanvragen als tegemoetkoming in de maandelijkse premie. Deze toeslag vraag je aan bij Dienst Toeslagen met behulp van je DigiD. De regels rondom de zorgverzekering gelden niet voor iedereen op dezelfde manier:
- asielzoekers vallen onder een aparte medische regeling;
- medewerkers van een Europese instelling zijn vaak verzekerd via het eigen stelsel van de EU (GSZV);
- buitenlandse studenten behouden soms hun buitenlandse polis zolang zij niet werken in Nederland.
Schrijf je na je inschrijving ook zo snel mogelijk in bij een huisartsenpraktijk in je buurt. Een huisarts is niet wettelijk verplicht, maar in Nederland kun je zonder verwijzing van een huisarts meestal niet terecht bij een specialist in het ziekenhuis.
Werk en geld: loonheffingskorting, bankrekening en de Belastingdienst
Als inwoner van Nederland verandert je fiscale situatie en word je belastingplichtig voor je wereldwijde inkomen. Vanaf de dag van je verhuizing betaal je inkomstenbelasting in Nederland en draag je premies af voor de volksverzekeringen. Om je salaris te ontvangen en vaste lasten zoals huur en energie te betalen, moet je contact opnemen met een bank om een betaalrekening te openen. Geef dit rekeningnummer vervolgens ook door aan de Belastingdienst via het officiële formulier 'Opgaaf rekeningnummer particulieren'. Dit zorgt ervoor dat belastingteruggaven of toeslagen probleemloos op je rekening worden gestort.
Je werkgever houdt maandelijks automatisch belasting in op je brutoloon. Om minder belasting te betalen over je salaris, kun je bij je werkgever de loonheffingskorting laten toepassen via een speciaal formulier. Pas deze korting altijd maar bij één werkgever tegelijk toe, anders betaal je te weinig belasting en moet je later een fors bedrag terugbetalen. Krijg je van de Belastingdienst een brief waarin staat dat je belastingaangifte moet doen? Dan ben je verplicht om vóór de genoemde datum in te loggen op Mijn Belastingdienst met je DigiD en de aangifte in te vullen. Ook zonder brief kun je online controleren of je geld terugkrijgt over het jaar waarin je bent geïmmigreerd.
Als je met een eigen auto of motor naar Nederland verhuist, moet je het voertuig aanmelden bij de RDW om een Nederlands kenteken te krijgen. Heb je principiële bezwaren tegen verzekeren? Dan kun je bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB) een ontheffing aanvragen voor de volksverzekeringen. Zonder deze verzekeringen bouw je echter geen rechten op op regelingen zoals de AOW of kinderbijslag.
Inburgering: de brief van DUO en je eerste stappen
De officiële start van je inburgering begint pas nadat je een BSN hebt, je verblijfsvergunning binnen is en je inschrijving bij de gemeente compleet is. Vanaf dat moment kan het tot acht weken duren voordat je de eerste officiële brief van DUO ontvangt. In deze brief staat dat je inburgeringsplichtig bent en wat de voorwaarden zijn. Heb je na acht weken nog steeds geen post gezien van DUO terwijl je gegevens kloppen, neem dan zelf contact op met DUO. Vanaf het moment dat je termijn start, heb je volgens de wet precies drie jaar de tijd om te voldoen aan alle inburgeringseisen. Kijk voor je persoonlijke overzicht en status op de officiële website over inburgeren bij DUO.
Na de brief van DUO nodigt de gemeente je uit voor een uitgebreid gesprek en de Leerbaarheidstoets (LBT). Dit heet de brede intake. Tijdens dit traject kijkt de consulent naar je opleiding, werkervaring en hoe snel je een nieuwe taal leert. Samen stellen jullie het Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) op. Dit document legt bindend vast welke route je volgt en welke examens je moet halen. De wet kent drie verschillende leerroutes:
- de B1-route, gericht op zelfstandig werken en taalniveau B1 binnen drie jaar;
- de Onderwijsroute, bedoeld voor jongeren die willen doorstromen naar mbo, hbo of universiteit op taalniveau B1 of B2;
- de Zelfredzaamheidsroute (Z-route), gericht op meedoen in de maatschappij op taalniveau A1 voor wie de andere routes te moeilijk zijn.
Heb je in je land van herkomst al een diploma gehaald? Laat dit document zo snel mogelijk aan het begin van je traject waarderen via Internationale Diplomawaardering (IDW). Voor de meeste inburgeraars is deze aanvraag helemaal gratis.
Wonen en de gemeente: wat er nog in de eerste drie maanden bij hoort
Naast de grote officiële registraties moet je in de eerste drie maanden praktische voorzieningen treffen voor je woning en je gezin. Als je zelfstandig een woning huurt en een bescheiden inkomen hebt, kun je mogelijk huurtoeslag ontvangen via de Belastingdienst. Sommige werkgevers regelen huisvesting voor hun buitenlandse medewerkers en zijn daartoe in specifieke situaties zelfs wettelijk verplicht. Controleer altijd je huurcontract en zorg dat je staat ingeschreven op het adres waar je feitelijk slaapt. Verhuis je binnen Nederland naar een andere woning of een andere stad? Meld deze verhuizing dan altijd direct bij je nieuwe gemeente, zodat je gegevens in de BRP actueel blijven.
Gezinnen moeten snel actie ondernemen voor opvoeding en onderwijs. Kinderen tussen 4 en 12 jaar schrijf je in op een basisschool in de buurt, terwijl tieners vanaf 12 jaar naar de middelbare school gaan. Zodra je kinderen staan ingeschreven bij de gemeente, kun je kinderbijslag aanvragen bij de Sociale Verzekeringsbank. Deze kwartaalbijdrage helpt mee met de kosten voor eten, kleding en schoolspullen totdat een kind achttien jaar wordt. Afhankelijk van je huishoudinkomen keert de overheid daarnaast een kindgebonden budget uit. Maak je gebruik van geregistreerde dagopvang of buitenschoolse opvang, vraag dan kinderopvangtoeslag aan. De kinderopvangorganisatie koppelt de afgenomen uren rechtstreeks aan jouw BSN en het burgerservicenummer van je kind.
Neem je huisdieren mee uit het buitenland, controleer dan de regels van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Zo voorkom je problemen aan de grens.
Wat het KNM-examen hierover vraagt
Het examen Kennis van de Nederlandse Maatschappij (KNM) toetst hoe goed je de weg weet in het dagelijks leven in Nederland. Vragen gaan over situaties die precies aansluiten bij deze nieuw in nederland checklist. Het examen kan bijvoorbeeld een praktijkvoorbeeld geven over wanneer je naar de huisarts gaat in plaats van het ziekenhuis, of wat je moet doen als je verhuist naar een andere gemeente. Het kan ook vragen hoe de basisverzekering werkt, wat het doel is van een DigiD en welke plichten horen bij de leerplicht voor schoolgaande kinderen. Het gaat er steeds om of je zelfstandig je weg vindt in de Nederlandse samenleving.