Wat is het eigen risico?
Iedereen die in Nederland woont of werkt, moet een basisverzekering hebben. Daarvoor betaal je elke maand premie. Daarnaast betaal je elk kalenderjaar het eerste deel van je zorgkosten zelf. Dat deel heet het eigen risico.
Het eigen risico hoort bij de basisverzekering. De overheid bepaalt wat in het basispakket zit en hoe hoog het verplichte eigen risico is. Volgens de overheid houdt het die premie lager en maakt het mensen bewuster van zorgkosten. Het geldt alleen voor de basisverzekering, niet voor een aanvullende verzekering.
Eigen risico 2026: € 385
- Het verplichte eigen risico is in 2026 € 385 per jaar.
- Het geldt voor iedereen van 18 jaar en ouder.
- Kinderen tot 18 jaar betalen geen eigen risico en geen premie, maar ze moeten wel verzekerd zijn.
- Het telt per kalenderjaar. Op 1 januari begin je weer bij € 385.
Meestal betaal je niet aan de balie. Het ziekenhuis of de apotheek stuurt de rekening naar je zorgverzekeraar. De verzekeraar betaalt en brengt jouw deel later bij jou in rekening. Heb je in een jaar € 385 betaald, dan betaalt de verzekeraar de rest van je verzekerde zorg in dat jaar.
Waarvoor betaal je eigen risico, en waarvoor niet?
Voor de meeste zorg uit het basispakket betaal je eigen risico. Voorbeelden zijn ziekenhuiszorg, een medisch specialist, medicijnen, bloedonderzoek en de spoedeisende hulp.
Voor deze zorg uit het basispakket betaal je geen eigen risico:
- de huisarts, ook de huisartsenpost
- de verloskundige en kraamzorg
- wijkverpleging
- ketenzorg bij diabetes type 2, COPD en hart- en vaatziekten (CVRM)
- nacontroles en reiskosten na orgaandonatie
- de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI)
Je zorgverzekeraar kan ook bepaalde zorgaanbieders, programma's, medicijnen of hulpmiddelen uitzonderen, zoals een stoppen-met-rokenprogramma. Kijk daarvoor in de polisvoorwaarden van je eigen verzekeraar.
Let op: het bezoek aan de huisarts is gratis, maar wat daarna komt vaak niet. Laat de huisarts je bloed onderzoeken, krijg je een recept voor medicijnen of een verwijzing naar het ziekenhuis? Dan kunnen die kosten wel onder je eigen risico vallen. Hoe de huisarts werkt, lees je in onze gids over een huisarts vinden.
Eigen risico en eigen bijdrage: het verschil
De eigen bijdrage is iets anders. Het is een deel van de rekening dat je voor sommige zorg, hulpmiddelen en medicijnen zelf betaalt. Dat doe je ook als die € 385 al op zijn. De overheid bepaalt hoe hoog die bijdrage is. Je kunt de eigen bijdrage niet verhogen om minder premie te betalen.
Voorbeelden voor 2026 van de overheid:
- kraamzorg thuis: € 5,70 per uur
- hoortoestel (vanaf 18 jaar): 25% van de kosten
- een volledig uitneembaar kunstgebit: 25% van de kosten
- orthopedische of allergievrije schoenen: € 67,50 per paar tot 16 jaar, € 135 per paar vanaf 16 jaar
Eigen bijdrage voor medicijnen
Sommige medicijnen kosten meer dan het basispakket vergoedt. Het verschil betaal je zelf: de eigen bijdrage voor medicijnen. In 2026 betaal je daarvan niet meer dan € 250. Afhankelijk van je verzekeraar betaal je die bij de apotheek of krijg je later een rekening. Het vergoede deel van hetzelfde medicijn kan nog onder je eigen risico vallen. Voor één medicijn betaal je dan dus allebei.
Vrijwillig eigen risico: lagere premie, meer risico
Je kunt je eigen risico vrijwillig verhogen met € 100, € 200, € 300, € 400 of € 500. Daarvoor krijg je een lagere premie per maand. Met het hoogste bedrag is je totale eigen risico € 885 (€ 385 + € 500).
Dat loont alleen als je weinig zorg nodig hebt en € 885 in één keer kunt betalen. Eén behandeling in het ziekenhuis kost al snel meer dan wat je in een jaar aan premie bespaart.
Betalen en hulp bij hoge zorgkosten
- In termijnen betalen. Is € 385 in één keer te veel? Vraag je zorgverzekeraar om een betalingsregeling. Dan betaal je in delen.
- Zorgtoeslag. Met een laag inkomen kun je zorgtoeslag krijgen van de Belastingdienst. Die toeslag is een bijdrage in je premie en je eigen risico. Je krijgt hem niet vanzelf: je moet hem aanvragen. Lees onze gids over zorgtoeslag aanvragen.
- Belastingaftrek. Sommige specifieke zorgkosten mag je aftrekken van je inkomstenbelasting. Wat je zelf binnen het verplichte bedrag betaalt, mag je niet aftrekken.
- Je gemeente. Veel gemeenten hebben een collectieve zorgverzekering voor mensen met een laag inkomen, of bijzondere bijstand voor noodzakelijke kosten. De regels verschillen per gemeente.
Vergelijk bij het kiezen van een verzekeraar niet alleen de premie. Uitzonderingen op het eigen risico en apotheken met een contract bepalen ook wat je later in het jaar betaalt. Meer over het basispakket lees je in onze gids over een zorgverzekering kiezen.
Het eigen risico in het KNM-examen
Gezondheid en gezondheidszorg is een van de acht thema's van het KNM-examen. De vragen gaan over regels en feiten. Bijvoorbeeld: bij wie meld je je als je ziek bent, en welke zorg betaalt je verzekering? Weten dat een bezoek aan de huisarts niet van dat bedrag afgaat en een bezoek aan het ziekenhuis wel, is zulke kennis. Oefen met onze KNM-oefenvragen.