Welke belastingen de gemeente heft en waarvoor
In Nederland zijn er 342 gemeenten die eigen taken uitvoeren voor hun bewoners.
Gemeenten hebben taken die direct belangrijk zijn voor het dagelijks leven. De gemeente houdt de Basisregistratie Personen (BRP) bij, geeft paspoorten en rijbewijzen uit en regelt uitkeringen voor mensen die niet zelf in hun onderhoud kunnen voorzien. Ook zorgt het gemeentebestuur voor jeugdhulp, de Participatiewet en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Daarnaast onderhoudt de gemeente openbare wegen, fietspaden, straatverlichting en scholen. Om al deze taken en voorzieningen te betalen, heft de gemeente verschillende belastingen.
Elke gemeente mag deels zelf beleid maken en keuzes financieren. Denk hierbij aan subsidies voor een openbare bibliotheek of een zwembad in de wijk. Een gemeente voert daarnaast landelijke wetten uit, zoals de Wet milieubeheer voor de inzameling van afval. De officiële regels over wat de overheid lokaal doet, staan beschreven op Rijksoverheid taken van gemeenten. Wanneer je verhuist naar een andere stad, zul je merken dat de bedragen per woonplaats verschillen. Elke gemeenteraad stelt namelijk jaarlijks de eigen tarieven vast in lokale belastingverordeningen.
Op het aanslagbiljet van de gemeente vind je meestal een combinatie van heffingen terug:
- afvalstoffenheffing voor het ophalen en verwerken van huisvuil
- rioolheffing voor het beheer van afvalwater en hemelwater
- onroerendezaakbelasting voor woningen en bedrijfspanden
- belastingen voor bijzondere situaties zoals roerende woonruimten
Niet elke inwoner betaalt dezelfde posten. Wat je precies betaalt, hangt af van je woonsituatie en van de vraag of je huurt dan wel een eigen woning bezit.
Afvalstoffenheffing en rioolheffing: huurder of eigenaar
Wie een woning gebruikt, betaalt mee aan het schoonhouden van de stad en het verwerken van afval.
De afvalstoffenheffing geldt voor ieder huishouden in Nederland. Het maakt niet uit of je huurt of eigenaar bent. Zelfs als je bijna geen vuilnis weggooit, moet je dit bedrag betalen. De gemeente kijkt namelijk naar de gegevens in de Basisregistratie Personen (BRP) op 1 januari. Het aantal ingeschreven personen op je adres bepaalt het tarief. Bedrijven betalen deze heffing overigens niet aan de gemeente, want zij moeten hun bedrijfsafval zelf via een eigen contract regelen.
In steden zoals Rotterdam betaalt een eenpersoonshuishouden bijvoorbeeld € 381,90 per jaar, een tweepersoonshuishouden € 457,50 en een huishouden met drie of meer personen € 495,30. In Den Haag liggen de tarieven met € 412,56 voor één persoon, € 463,80 voor twee personen en € 507,48 voor grotere huishoudens iets anders. Als je later in het jaar naar een woning verhuist, betaal je alleen voor de maanden vanaf de verhuizing tot en met december. Verhuis je naar een andere gemeente, dan kun je voor de resterende maanden ontheffing aanvragen.
De regels voor rioolheffing zijn anders verdeeld.
Huurders betalen deze heffing niet. Rioolheffing wordt in veel gemeenten alleen betaald door eigenaren van woningen. Met deze inkomsten onderhoudt de gemeente de riolering en legt zij waterpleinen aan om droge voeten te houden bij zware regenval. In Rotterdam bedraagt het basistarief voor woningbezitters € 319,10 per jaar. Voor panden met een lage waarde onder € 50.000, zoals garageboxen of opslagruimten, geldt een verlaagd tarief van € 63,80 per jaar.
OZB en de WOZ-waarde: hoe die wordt bepaald en bezwaar maken
De onroerendezaakbelasting, vaak afgekort als OZB, is een belasting die alleen door huiseigenaren wordt betaald.
Als je een huurwoning hebt, hoef je geen OZB te betalen. De hoogte van de OZB is direct gekoppeld aan de WOZ-waarde van het pand. WOZ staat voor Waardering Onroerende Zaken. De gemeente stelt deze waarde elk jaar opnieuw vast via een officiële taxatie. Hierbij geldt 1 januari van het voorgaande jaar als waardepeildatum.
Een taxateur van de gemeente bezoekt niet elk huis persoonlijk. De gemeente gebruikt een computermodel dat verkoopprijzen van vergelijkbare panden rond de waardepeildatum met elkaar vergelijkt. Daarbij kijkt het systeem naar de ligging, de grond en de oppervlakte van de woning. Er wordt geen rekening gehouden met een hypotheek of erfpacht. De Waarderingskamer controleert of de gemeente deze waardering volgens de wet uitvoert.
Niet alleen de gemeente gebruikt deze vastgestelde waarde.
- De Belastingdienst gebruikt de WOZ-waarde voor de inkomstenbelasting en erfbelasting.
- Het waterschap berekent ermee de watersysteemheffing.
- Verhuurders bepalen via de WOZ-waarde een deel van de maximale huurprijs volgens het puntensysteem.
- De gemeente gebruikt het bedrag voor de OZB.
Wanneer de inschatting volgens jou niet klopt, kun je bezwaar indienen. Bezwaar maken is gratis. Je moet je bezwaarschrift binnen 6 weken na de dagtekening van de beschikking indienen bij de gemeente. De gemeente moet vervolgens een beslissing nemen in hetzelfde kalenderjaar. Ben je het niet eens met die beslissing, dan kun je in beroep gaan bij de rechtbank. De formele stappen voor dit proces vind je op Rijksoverheid bezwaar WOZ.
De aanslag: wanneer die komt en hoe je betaalt
Het aanslagbiljet voor de gemeentelijke belastingen valt meestal in de eerste maanden van het kalenderjaar op de mat.
Hoewel de gemeente voor de meeste huishoudens een aanslagbiljet stuurt via de post of de digitale Berichtenbox, moet je altijd zelf controleren of het aantal geregistreerde bewoners en het berekende bedrag overeenkomen met jouw werkelijke situatie op één januari. Op het biljet staat precies aangegeven voor welke heffingen je betaalt en wat de uiterste betaaltermijn is. Meestal bedraagt die termijn zes weken na de verzenddatum van de brief. Betaal altijd voor de vervaldag om administratieve boetes te vermijden.
Betalen kan op verschillende manieren. Je kunt het bedrag in één keer overmaken via internetbankieren of iDEAL via het online loket van jouw gemeente. Veel inwoners kiezen voor een automatische incasso. Hierbij wordt het totale bedrag maandelijks in gelijke delen van je bankrekening afgeschreven, wat helpt om je uitgaven te spreiden. In sommige steden kun je ook aan de balie betalen, zoals bij Publiekslocatie Centrum in Rotterdam, mits je vooraf digitaal of telefonisch een afspraak maakt.
Als je niet op tijd betaalt, stuurt de gemeente eerst een schriftelijke aanmaning. Blijft betaling daarna alsnog uit, dan kunnen extra kosten en wettelijke rente worden berekend. In ernstige situaties kan een gemeente besluiten om een wielklem te plaatsen op een voertuig om betaling af te dwingen. Wie tijdelijk onvoldoende geld heeft om de aanslag te voldoen, kan zo snel mogelijk een betalingsregeling aanvragen bij de gemeente om uitstel of termijnbetaling af te spreken.
Kwijtschelding bij een laag inkomen
Inwoners met een laag inkomen of een bijstandsuitkering kunnen de gemeente vragen om kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen.
Kwijtschelding betekent dat je de belasting niet of slechts voor een deel hoeft te betalen. De gemeente beoordeelt elke aanvraag aan de hand van landelijke richtlijnen uit de Leidraad Invordering. Daarbij kijkt men streng naar je netto-inkomen, de vaste lasten en het totale spaargeld op al je bankrekeningen. De regels voor vermogen zijn strenger dan bij een aanvraag voor bijstand.
In Rotterdam mag een alleenstaande bijvoorbeeld niet meer dan ongeveer € 3.700 aan bezit op bank- en spaarrekeningen hebben om in aanmerking te komen. Voor een alleenstaande ouder ligt die grens rond € 4.500 en voor gehuwden of samenwonenden rond € 4.900. Bezit je een auto die jonger is dan 9 jaar of een auto van een bijzonder merk, dan wijst de gemeente je verzoek meestal direct af. Ook berekent de gemeente je betalingscapaciteit: als er ruimte is in je budget, moet je 80% daarvan gebruiken om de aanslag af te lossen.
Een aanvraag indienen doe je digitaal met je DigiD via de website van de gemeente.
In Rotterdam vraag je kwijtschelding aan tot 3 maanden na betaling van de rekening voor de afvalstoffenheffing, waarbij je voor maximaal 76,5% kwijtschelding kunt krijgen. De resterende 23,5% betaal je zelf. De gemeente beslist gewoonlijk binnen 3 tot 6 maanden. Zolang de aanvraag loopt, stopt een lopende automatische incasso tijdelijk voor het bedrag waarover de beslissing gaat.
Andere lokale heffingen: parkeren, honden en toeristenbelasting
Naast de bekende woonheffingen mogen Nederlandse gemeenten binnen wettelijke kaders ook andere lokale heffingen opleggen.
Elke gemeente stelt haar eigen verordeningen vast om specifieke voorzieningen te bekostigen en het gebruik van de openbare ruimte te sturen. Deze verordeningen worden officieel gepubliceerd op overheid.nl. Zo kan een gemeente parkeerbelasting heffen om het parkeren in drukke stadscentra te reguleren. Wie niet betaalt bij de parkeerautomaat of via een parkeerapp, riskeert een naheffingsaanslag of zelfs een wielklem, zoals de gemeente Rotterdam hanteert. Bij een wielklem moet je voor 16.00 uur aan de balie betalen om het voertuig dezelfde dag nog vrij te krijgen.
Gemeenten hebben ook de vrijheid om heffingen op te leggen voor andere situaties:
- Eigenaren van woonboten of woonwagens betalen een belasting voor roerende woon- en bedrijfsruimten (RWBB), berekend als percentage van de waarde.
- Gemeenten kunnen heffingen instellen voor hondenbezitters of bezoekers van hotels via verordeningen die per woonplaats verschillen.
Het gemeentebestuur beslist zelfstandig of het deze heffingen nodig vindt voor de gemeentebegroting. Zo betaal je in de ene gemeente wel hondenbelasting voor het gebruik van openbare uitlaatplekken, terwijl een buurgemeente die kosten uit algemene middelen betaalt. Ook de hoogte van de parkeertarieven verschilt sterk per wijk en per stad. Kijk op de officiële website van jouw eigen woonplaats om te zien welke regels gelden.
Wat het KNM-examen hierover vraagt
Bij het onderdeel Kennis van de Nederlandse Maatschappij (KNM) toetst DUO of je zelfstandig je administratie kunt regelen in Nederland.
Binnen het thema Instanties kan het examen vragen naar de taken van de gemeente: wie de afvalstoffenheffing betaalt, waar de aanslag binnenkomt en wat je moet doen als je de rekening niet kunt betalen. Het kan ook vragen of je weet dat huurders afvalstoffenheffing betalen en dat je bij een minimuminkomen kwijtschelding kunt aanvragen. Je kunt dit soort examensituaties direct oefenen via het officiële oefenmateriaal op inburgeren.nl oefenen.