Stap 1: weet welke wet, welk niveau en welke termijn voor jou gelden
Je inburgeringstraject start officieel op de datum die in de eerste brief van DUO staat. Om je goed voor te bereiden moet je als eerste controleren onder welke wet je precies valt. De startdatum van je inburgeringsplicht bepaalt namelijk het hele traject: wie voor 1 januari 2022 plichtig werd, valt onder de Wet inburgering 2013, terwijl iedereen die op of na die datum plichtig werd onder de Wet inburgering 2021 valt. DUO stuurt die brief pas als je een burgerservicenummer en een verblijfsvergunning hebt en bij de gemeente staat ingeschreven; de startdatum staat in de brief en in Mijn Inburgering.
In Mijn Inburgering op de website van DUO zie je precies welke termijn en welk taalniveau voor jou zijn vastgelegd. Onder de wet van 2013 doe je de taalexamens op niveau A2 of hoger. Onder de wet van 2021 bepaalt de gemeente na een brede intake en een leerbaarheidstoets jouw leerroute. De gemeente legt deze afspraken vast in het Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP). Er zijn drie vaste routes: de B1-route voor werk of vrijwilligerswerk, de onderwijsroute voor jongeren richting vervolgonderwijs, en de zelfredzaamheidsroute voor wie zelfstandig wil meedoen op niveau A1.
Je hebt voor het hele traject precies drie jaar de tijd. Wie deze termijn zonder geldige reden overschrijdt, riskeert een boete van maximaal 1.000 euro onder de wet van 2021, of maximaal 1.250 euro onder de wet van 2013. DUO verlengt de termijn alleen bij zwaarwegende situaties zoals langdurige ziekte, overlijden van een naast familielid of zestien weken rond een eigen bevalling. Asielstatushouders krijgen overigens nooit een boete bij vertraging. Gezinsmigranten moeten hun tijdlijn daarentegen scherp bewaken, omdat een gemiste termijn ook je aanvraag voor een sterkere verblijfsvergunning of naturalisatie bij de IND direct blokkeert.
Stap 2: kies je route: cursus met keurmerk, zelfstudie of een combinatie
De manier waarop je leert hangt af van je verblijfsstatus en je financiële mogelijkheden. Asielstatushouders onder de wet van 2021 kiezen niet zelf, want hun gemeente koopt het inburgeringstraject direct in bij een erkende school. Ben je gezinsmigrant of val je onder de wet van 2013, dan kies je jouw scholing en leermiddelen wel helemaal zelf.
Wie geld leent bij DUO om een taalschool te betalen, moet verplicht kiezen voor een taalaanbieder met het Blik op Werk-keurmerk. Zonder dit officiële kwaliteitskeurmerk betaalt DUO de facturen van de school namelijk niet uit via je lening. Betaal je het onderwijs volledig met eigen spaargeld, dan ben je vrij om elke school te kiezen of geheel zelfstandig te studeren. De regels rond de lening verschillen sterk per groep:
- Asielstatushouders onder de wet van 2013 konden tot 10.000 euro lenen en hoeven dit bedrag nooit terug te betalen.
- Asielstatushouders onder de wet van 2021 kunnen geen geld lenen bij DUO, omdat de gemeente hun inburgeringstraject en de eerste twee examenpogingen volledig vergoedt.
- Gezinsmigranten betalen hun inburgering zelf en lossen een eventuele lening binnen tien jaar af met rente, al wordt deze soms gedeeltelijk kwijtgescholden.
- Zelfstandige leerders combineren een cursus vaak met online oefenmateriaal om gericht examentraining te doen.
Volg je verplicht de B1-route maar blijkt dit taalniveau na verloop van tijd toch te hoog gegrepen? Dan mag je in overleg met je contactpersoon soms afschalen naar examens op niveau A2. Dit kan pas nadat je minimaal 600 uur taalles hebt gevolgd bij een school met een erkend keurmerk en je aantoont dat je uiterste best hebt gedaan. De gemeente beoordeelt dit verzoek officieel en legt een wijziging vast in je PIP. Je kunt zelfs per individueel examenonderdeel bekijken of afschalen noodzakelijk is om tijdig te slagen.
Stap 3: leer de vorm van de vijf examens en de regels van de examendag
Voor een goede voorbereiding op het inburgeringsexamen moet je precies weten hoe de toetsen zijn opgebouwd en welke regels er gelden op de examenlocatie. Het inburgeringsexamen bestaat uit vijf afzonderlijke onderdelen: Lezen, Luisteren, Schrijven, Spreken en Kennis van de Nederlandse Maatschappij (KNM). Daarnaast moeten veel kandidaten een participatieverklaringstraject (PVT) en soms een Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) afronden bij hun gemeente. Wie precies weet wat er verwacht wordt, stapt met aanzienlijk minder zenuwen de examenruimte binnen.
Op de pagina met examenregels maakt DUO duidelijk dat de regels uiterst streng zijn om fraude te voorkomen. Je moet altijd alleen naar de toetslocatie komen. Familieleden, vrienden of tolken mogen niet mee naar binnen en moeten buiten het gebouw wachten. Bij binnenkomst controleert een medewerker van DUO je identiteit. Zorg dus voor een geldig legitimatiebewijs, zoals een Nederlands paspoort, een verblijfsdocument of een buitenlands reisdocument. Een beschadigd document wordt geweigerd. Neem je geen geldig bewijs mee, dan mag je geen examen doen en moet je je opnieuw aanmelden.
Voorafgaand aan de toets moet je een handtekening zetten waarmee je belooft dat je de inhoud van het examen geheimhoudt. Het is verboden om foto's te maken of opgaven over te schrijven. Wil je tijdens de toets iets drinken? Dan moet je zelf een beker meebrengen.
De examens vinden plaats in speciale centra van DUO. Er zijn vaste locaties in Amsterdam, Eindhoven, Rijswijk, Rotterdam, Utrecht en Zwolle. Deze locaties zijn van maandag tot en met vrijdag geopend tussen 9.00 uur en 16.30 uur. DUO heeft bij deze panden geen eigen parkeerplaatsen voor kandidaten, maar alle locaties zijn wel toegankelijk voor rolstoelgebruikers. Kom bij voorkeur met het openbaar vervoer zodat je geen parkeerstress ervaart voor de start van je toets.
Stap 4: oefen met de officiële oefenexamens en meld je per onderdeel aan
Zodra je de Nederlandse grammatica en woordenschat beheerst, moet je specifiek trainen met echte examenopgaven. Veel kandidaten maken de fout dat ze alleen uit gewone lesboeken leren, waardoor ze op het examen schrikken van de computerexamens en de strakke tijdslimiet.
Op de officiële oefenpagina van DUO vind je gratis voorbeeldexamens voor de verschillende onderdelen. Maak de digitale oefenexamens op een computer, want Lezen, Luisteren, Spreken en KNM maak je straks ook op een computer in het examencentrum. Schrijven maak je op A2 met pen op papier: print de pdf's van DUO en oefen op papier. Let op dat het oefenexamen voor Spreken niet goed functioneert in de browser Safari. Plan voor elk onderdeel voldoende oefensessies in, zodat je went aan de manier van vragen stellen en leert omgaan met het tempo.
Het aanmelden voor de examens doe je zelf via Mijn Inburgering met je persoonlijke DigiD. Dit geldt voor KNM en de taalexamens op niveau A2. Het inplannen gebeurt niet voor het hele pakket tegelijk; je kiest per onderdeel zelf de gewenste datum en locatie. Je kunt de onderdelen in willekeurige volgorde afleggen, afhankelijk van welk onderdeel je al het beste beheerst. Houd er rekening mee dat de wachttijd voor een examenplaats kan oplopen tot meer dan zes weken. Meld je daarom tijdig aan.
Moet je een afspraak verzetten omdat je ziek bent of verhinderd raakt? Sinds eind november 2025 is de termijn voor het wijzigen of afzeggen van een A2-examen verkort naar precies zeven dagen. Als je tot een week voor je examendatum inlogt in Mijn Inburgering, kun je de datum kosteloos veranderen of je aanmelding intrekken met teruggave van het examengeld. Zeg je later af, dan vervalt je geld. Wie geen DigiD heeft, kan een papieren formulier opsturen, maar dan moet DUO de post minimaal een week van tevoren hebben ontvangen.
Stap 5: de examendag, de uitslag en wat je doet als je een onderdeel niet haalt
Op de dag van het examen meld je je ruim op tijd in de wachtruimte van de examenlocatie. Je meldt je bij de balie met je oproepbrief en je geldige legitimatiebewijs, waarna je wacht tot een medewerker jouw groep naar de zaal roept. In de zaal legt de medewerker de regels uit voordat je begint. Blijf rustig en geconcentreerd.
DUO berekent voor elk examenonderdeel een apart examengeld. Wie zakt voor een onderdeel, moet rekening houden met twee vaste principes:
- Je betaalt het examengeld opnieuw voor elke extra poging die je bij DUO inplant.
- Je hoeft uitsluitend het onderdeel te herkansen dat onvoldoende was, want behaalde resultaten blijven geldig.
De totale kosten van inburgeren lopen dan ook flink op wanneer je meerdere onderdelen moet overdoen. Voor gezinsmigranten telt elke extra poging zwaar door op de eigen rekening of de persoonlijke lening. Het loont daarom om pas examen te doen wanneer je oefenexamens met een ruime marge haalt.
Vanaf 1 januari 2026 reikt DUO het inburgeringsdiploma standaard uit als een digitaal PDF-document. Je downloadt dit officiële certificaat eenvoudig via Mijn Inburgering zodra al je onderdelen met een voldoende zijn beoordeeld. De IND accepteert dit digitale PDF-diploma direct voor je aanvraag van een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd of je naturalisatie tot Nederlander. Wil je toch graag een papieren diploma op speciaal papier ontvangen? Dan kun je die eenmalig gratis aanvragen bij DUO, waarna de verzending ongeveer acht weken duurt.
Elke stap brengt je dichter bij je doel.